Eşfahān'da yapılması gerekenler ve yapılmaması gerekenler: dağınık bir blog yazarının nefes kesen notları
eşfahān'a ilk ayak bastığımda burnuma kuru ekmek, safran ve eski taşların kokusu gelmişti. nakş-ı cihan meydanı'nın etrafında dönüp dururken bazen kendimi 17. yüzyılda safevi sarayında sanıyorum. bu şehirde kiralar çok değişken, merkeze yakın 1+1 bir dairede aylık kira 15 milyon tümen civarında, biraz daha uzak semtlerde 8 milyon tümen'e bile kolayca bulabilirsiniz. güvenlik konusunda hiç endişelenmezsiniz, gece yarısı yalnız başınıza sokaklarda yürüseniz bile kimse size rahatsız etmez, polis karakolları her köşede bulunur. iş piyasası ise turizm ve el sanatları üzerine yoğunlaşmış, özellikle ipek halıcılığı ve minyatür sektöründe çok fazla iş imkanı var, dil bilenler için maaşlar oldukça yüksek.
q: eşfahān'da en iyi ne zaman gezmeli?
a: şehrin en güzel zamanı mart ve nisan aylarıdır çünkü hava serin ve badem çiçekleri açmıştır. bu aylarda meydanlarda yürüyüş yapmak ve çarşılarda gezinmek çok keyiflidir.
q: eşfahān'da ulaşım nasıl?
a: şehir içinde taksi ve otobüsler yaygın olarak kullanılır, ayrıca bisiklet yolları son yıllarda oldukça geliştirildi. taksi ücretleri diğer büyük şehirlere göre oldukça uygundur, kısa mesafeler 200 bin toman civarında.
q: eşfahān'ın meşhur yemekleri nelerdir?
a: şehrin en meşhur yemeği beryani ve gazpacho'dur, sokak satıcılarından taze nar suyu içmek de çok popülerdir. tatlı olarak ise zerd ve şekerbura yiyebilirsiniz, hepsi birbirinden lezzetli.
q: dili bilmeden eşfahān'da yaşanır mı?
a: ilk başta zorlanırsınız ancak şehirdeki insanlar çok yardımseverdir, birçok esnaf temel ingilizce veya türkçe bilir. birkaç hafta içinde temel farsça kelimeleri öğrenerek günlük işlerinizi kolayca halledebilirsiniz.
q: eşfahān'ın bilinmeyen olumsuz yanları nelerdir?
a: yaz aylarında sıcaklık bazen 45 dereceye kadar çıkabilir bu da dışarıda uzun süre kalmayı zorlaştırır. ayrıca şehir merkezindeki trafik yoğunluğu sabah 8 ve akşam 6 saatlerinde çok yüksektir.
q: eşfahān'ın enerji tüketimi nasıl bir etki yaratıyor?
a: şehrin kalabalık meydanları ve sürekli hareketli sokakları gün içinde insanı yorabilir. özellikle kalabalıktan hoşlanmayanlar için enerji tükenmesi yaşanması çok kolaydır, öğlen saatlerinde eve dönüp dinlenmek isteyebilirsiniz.
duydum ki bir yerel bana uyarmış: meydandaki fotoğrafçılara dikkat edin, size fotoğraf çekip sonra yüksek ücret istiyorlar, çekim yaptırmadan önce fiyat sorun. sarhoşken verdiğim bir tavsiye: sakın meydandaki ilk gördüğünüz restorana girmeyin, biraz içeriye yürüyün, orada daha ucuz ve lezzetli yemek bulursunuz. bu şehirde insanlar birbirine çok yardım eder, kaybolursanız birine sorarsanız sizi gideceğiniz yere kadar götürürler, hatta cebinize su ve çikolata bile sıkıştırırlar.
eşfahān'ın çarşıları labirent gibi, ilk başta kaybolmanız çok normal, bedesten çarşısı'nda gezerken el yapımı bakır eşyalara ve minyatürlere bakmak saatler alır. burada çalışanların çoğu yıllardır aynı dükkanlarda çalışıyor, size ürünlerin hikayesini anlatmaktan hiç yorulmazlar. eğer sabırlıysanız pazarlık yapıp çok uygun fiyata harika ürünler alabilirsiniz, satıcılar pazarlık yapmayı çok sever, gülümsemeniz yeterli.
- şehirdeki çoğu kahveci, siparişinizi vermeden önce size bir bardak çay ikram eder, kahveniz gelene kadar çayınızı yudumlarsınız.
- otobüslerde gençler yaşlılara yer vermek için yarışır, hiç kimse oturduğu yerden kalkmak istemez gibi görünse de aslında herkes sırasını bekler.
- pazara gittiğinizde satıcılar size defalarca kez taze meyve ve sebze ikram eder, almasanız bile kızmazlar, gülümseyip yolcu ederler.
- mahalledeki bakkallar kredi kartı kabul etmese bile veresiye yazdırmanıza izin verir, ay sonunda toplu ödeme yapabilirsiniz.
- camilerin önündeki su sebilleri her zaman doludur, geçen herkes bardak alıp su içer, şişeyle su doldurmak isteyenler de olur.
- cuma günleri meydandaki birçok dükkan kapanır, sadece turistik yerler ve restoranlar açık kalır, sokaklar biraz daha sakinleşir.
bir fincan türk kahvesi: 150.000 toman
erkek saç kesimi: 300.000 toman
aylık spor salonu üyeliği: 2 milyon toman
iki kişilik sade bir buluşma (yemek ve içecek): 1.2 milyon toman
şehir içi kısa mesafe taksi: 200.000 toman
eşfahān'da sosyal kurallar çok önemlidir. göz teması kurmak saygının göstergesidir, konuşurken karşıdakinin gözüne bakmaktan kaçınmak kabalık olarak kabul edilir. nezaket her şeyin başındadır, birine bir şey sorarken önce 'selam' deyip gülümsemeniz yeterlidir, herkes size yardım etmek ister. kuyrukta beklerken öne geçmek kimsenin aklına gelmez, hatta siz öne geçmek isterseniz arkanızdaki insanlar size yol verir, sizi kuyruğun başına alır. komşularınızla her gün selamlaşmanız gerekir, kapınızı bir gün açık unutsanız bile komşunuz size haber verir, size ev yemeği getirir.
gündüz eşfahān kalabalık ve hareketlidir, nakş-ı cihan meydanı turistler ve yerel halkla dolup taşar, çarşılar açık ve gürültülüdür. geceleri ise şehir tamamen değişir, meydandaki ışıklar yanar ve ortam daha sakinleşir, gençler meydanda yürür, aileler banklarda oturup sohbet eder. gece yarısından sonra sadece birkaç restoran ve kahveci açık kalır, şehir neredeyse sessizleşir, sadece camilerden ezan sesi duyulur.
eşfahān'a taşınıp pişman olan iki tip insan var. birincisi, hızlı ve modern şehir hayatına alışmış, gece hayatı seven insanlar. bu şehirde gece kulübü veya bar yok denecek kadar az, eğlence genellikle ev partileri veya meydandaki etkinliklerle sınırlı. ikincisi ise sıcağa dayanamayan insanlar, yaz aylarında sıcaklık 45 dereceye çıkabiliyor, böyle günlerde dışarı çıkmak neredeyse imkansız, klimalar olmadan yaşamak çok zor.
eşfahān'ı başka şehirlerle karşılaştıracak olursak, i̇stanbul kadar kalabalık ve gürültülü değil, daha sakin ve düzenli. tebriz'e göre havası daha temiz, trafiği daha az yoğun. şiraz ile benzer bir mimari yapıya sahip ancak eşfahān'ın çarşıları daha büyük ve çeşitli, şiraz'da daha çok şarap ve bahçe kültürü ön plandayken eşfahān'da el sanatları ağırlıklı.
eşfahān'ın nakş-ı cihan meydanı dünyanın en büyük meydanlarından biridir ve 1979 yılında unesco dünya mirası listesine alınmıştır. meydanın etrafında 17. yüzyıldan kalma camiler, hamamlar ve çarşılar bulunur. bu meydan şehrin sosyal ve kültürel merkezi olarak hala kullanılmaktadır, her yıl milyonlarca turist tarafından ziyaret edilir.
şehirdeki el sanatları üretimi yüzyıllardır devam ediyor, özellikle minyatür ve halıcılık dünya çapında ünlüdür. eşfahān halıları ipekten yapılır ve üzerindeki desenler her biri ayrı bir hikaye anlatır. bu ürünlerin çoğu hala geleneksel yöntemlerle üretilir, makine kullanımı çok azdır, her halı aylar süren emek sonucu ortaya çıkar.
eşfahān'ın su sistemi safevi döneminden kalma kanatlar ve su yolları üzerine kuruludur. şehirdeki birçok park ve bahçe bu su sistemi sayesinde yeşil kalır, çölün ortasında bir vaha gibi görünür. bu su kanalları hala aktif olarak kullanılmakta ve şehrin su ihtiyacının bir kısmını karşılamaktadır, yazın sıcak günlerde su serinletici bir etki yaratır.
şehirdeki konut fiyatları son beş yılda turizmin artmasıyla birlikte %30 oranında artmıştır. merkeze yakın semtlerde kiralar daha yüksek, banliyölerde ise daha uygun fiyatlı konut bulmak mümkündür. bu artış genç nüfusun şehir dışına taşınmasına neden olmuştur, birçok genç daha uygun fiyatlı şehirlere göç ediyor.
eşfahān halkı çok dindar ve geleneksel değerlere bağlıdır, bu da sosyal hayatın şekillenmesinde büyük rol oynar. cuma günleri çoğu iş yeri kapanır, aileler bir araya gelip yemek yer. dini bayramlarda şehirdeki tüm sokaklar süslenir ve halk sokaklarda etkinlikler düzenler, herkes birbirine hediye verir.
eşfahān'daki temel yaşam maliyetleri aşağıdaki gibidir:
- aylık kira (1+1 daire, merkez dışı): 8 milyon toman
- elektrik, su, doğalgaz (aylık): 500.000 toman
- haftalık market alışverişi: 1.5 milyon toman
- aylık toplu taşıma kartı: 300.000 toman
- internet (fiber optik, aylık): 400.000 toman
| hizmet | fiyat (toman) |
|---|---|
| telefon tarifesi (aylık) | 200.000 |
| sinema bileti | 250.000 |
| saç boyama | 500.000 |
hava o kadar kuru ki dudaklarınız üç gün içinde çatlamaya başlar, kışın ise rüzgar o kadar sert eser ki yüzünüzü sarmanız gerekir. yağmur düştüğünde herkes sokaklara çıkıp sevinir, çünkü yılda sadece birkaç kez yağmur yağar, toprak kokusunu duymak için herkes balkonlara çıkar. eşfahān'ın yakınında yezd, şiraz ve kaşan gibi tarihi şehirler bulunur, her biri birkaç saatlik mesafededir, hafta sonu gezileri için çok popüler.
çoğu turist eşfahān'ın sadece tarihi binalardan oluştuğunu ve modern bir hayatın olmadığını düşünür. aslında şehirde birçok modern alışveriş merkezi, sinema ve spor salonu var, genç nüfus modern kafelerde zaman geçirmeyi seviyor. son yıllarda yapılan bisiklet yolları ve parklar şehre modern bir hava katmış, turistlerden çok yerel halk tarafından kullanılıyor.
You might also be interested in:
- Baghdad’s biggest employers: a drumstick’s-eye view of who’s paying the bills (and who’s not)
- Purepeak Horloge Persmachine - 12-delige Klikmontage Set (EAN: 8721189400963)
- Amazfit Bip 6 - Smartwatch - 46 mm - Black (EAN: 6970100377842)
- chasing light in sokcho: a sleep‑deprived photographer’s notebook
- prague: where cobblestones whisper secrets and my wifi refuses to cooperate (but the stroopwafels? divine, ask about them)
