busan'da toplu taşıma ile ilgili yaptığım aptalca hatalar
busan'a ilk ayak bastığımda otobüs durağının hangi sokağa baktığını üç gün boyunca anlayamadım. harita uygulaması diyor bir yere bak, otobüs durağı tam karşımda diyor, ben geliyorum tam karşıya geçiyorum, tam orada değilmiş gibi bir şey. bu kısımdaki kaos ilk beş günümü tamamen çiğnemişti.
sonra bir şey öğrendim: burada herkesin kendi yöntemi var. annem ara sıra diyor ki, sadece duruma güven, otobüsün yanına gel, öğrenci kartını bas. o kadar.
q&a
Q: line 2 gerçekten kullanılamaz mı?
A: kullanılabilir, sadece seni deli edecek kadar fazla aktarma var. yeonsan-yeonsan istasyonunda herkes kayboluyor, ben de kayboldum. bu hattı bir kez bitirsen her şey netleşiyor.
Q: t-money kartı zorunlu mu?
A: evet ve almadıysan ilk gün bir tanesi al, 3000 won. otobüs, metro, hatta bazı konbini de kabul ediyor. kartsız olmak kendini sürekli dursun mu hissettirir.
Q: gps yeterli mi otobüs bulmak için?
A: yeterli değil. dar sokaklar ve ani rotasyon değişiklikleri var. en güvenli yöntem çevredeki insana sormak ve kaldırım üzerindeki rota numarasına bakmak.
Q: otobüsü geçtikten sonra tekrar binemez miyim?
A: beş dakika içinde aynı durağın karşısına geçip tekrar binemezsin. bu kural beni ilk ayda iki kez yakaladı ve iki seferinde de taksiciyi çağırmak zorunda kaldım.
asıl mesele
busan'da toplu taşıma sistemi şehrin omurilik sütunu gibi çalışıyor. sabah saat yediye kadar yüzde seksen doluluk var, sonra gün içi sakinleşiyor, akşam altıda tekrar patlıyor. ben ilk ay kendimi her durakta kaybolmuş hissetmiştim çünkü ana yolların kenarındaki duraklar adlarıyla değil rota numaralarıyla anılıyor.
en yaygın hatalardan biri, yanlış durakta inmek. şoför durumu anons ediyor ama telefonunu gözlüğüne takmış adam bu anonsu kaçırıyor. ben de kaçırıyordum. sonra sadece dışarı bakıp etrafındaki insanların hareket yönünü takip etmeye başladım. çalışıyor, güvenli, biraz komik ama işe yarıyor.
bir de bir günlük bileti alıp üç kez otobüse binen var. üç sefer bileti 9000 won, aylık 54000 won. eğer haftada üç günden fazla kullanacaksan aylık al, çok daha ucuz. bunu bir taksici bana söyledi, bir keresinde sarhoşken söylediği için biraz abartılı olabileceğini düşündüm ama hesap yaptığımda haklıymış.
aktarma meselesi de ayrı bir baş ağrısı. otobüsten metroya geçerken kartını tekrar basman lazım ama pencereden dışarıdaki elektronik tabela çalışmayabilir. ben birkaç kez tam tekrar basmadan inmiş ve o seferin bilet ücretini yine ödemek zorunda kalmışım.
otobüsün içi sabah saatlerinde sırt sırt yan yana duruluyor ama kimse kimseye dokunmuyor. kuaför ve nampo-dong durağında inen herkes aynı anda merdivenlere koşuyor, birbirini itmeden. bu kültürel bir şey, fiziksel bir şey değil. bir gün bir ablam bana dedi ki, burada itmek kavramı yok, sadece akış var.
busan'ın toplu taşıma hatları, şehrin coğrafyasıyla iç içe geçmiş durumda. denize sıfırdan yakın bölgelerden geçen hatlar, dar tepeler ve yokuşlu sokaklar nedeniyle durak araları daha uzun olabiliyor. özellikle yeonje-dong ile seomyeon arasında kalan hat, yokuş çıkışları nedeniyle otobüsün iç sıcaklığı yazın kabusa dönüşüyor.
mevsimsel değişimler taşıma altyapısını doğrudan etkiliyor. yazın yağışlar ani geliyor, şoförler yoldan sapabiliyor. kışın sabah saatlerinde sis yoğunluğu nedeniyle belediye otobüsleri 10-15 dakika gecikebiliyor. bu bilgiyi local bir market sahibinden duydum, kendisi otobüs saatlerini takip eden nadir insanlardan biri.
gerçek hayat ipuçları
busan'da otobüs duraklarında insanlar telefonlarını kaldırımın kenarına yaslayarak tutuyor, hem rahat duruyor hem elinde boşta kalıyor. bu pozisyonu bulmak uzun süre denemem gerekti.
sabah saat altıda seomyeon metro istasyonunda çalışan bir abla, her yeni yüzü tanıyor gibi göz teması kuruyor ama bir kelime söylemiyor. bu sessiz selam meselesi, burada çok normalleşmiş.
gece saat on ikiye kadar devam eden otobüs hatları var ama sıklıkları gündüzkinden çok daha az. bir gece yanlış hatta binip sasang istasyonuna kadar yol aldığım oldu, geri dönmek için taksici çağırdım.
gukje pazarının otobüs durağı her pazartesi tam bir kaos. balıkçılık ve pazaryeri çıkışları aynı anda yoğunlaşıyor, küçük çocuklar ve sepetler arasında yürümek gerçekten bir sanat gerektiriyor.
busan merkeze yakın kiralar yaklaşık 600000-800000 won arasında değişiyor. ev ararken transit hatlarına yakın olmayı düşün, taşınma maliyeti cebini söker.
job market meselesi burada biraz farklı. teknoloji şirketleri severek geliyor ama kültürel adaptasyon süreç bu kadar uzun olmuyor. ingilizce bilen biri burada iş bulması diğer şehirlere göre daha kolay çünkü liman ve lojistik sektörü etkisi büyük.
güvenlik konusunda busan, seoul'a göre çok daha rahat bir şehir. gece yürüyüş yapmak mümkün, özellikle yeonje ve seomyeon bölgeleri 23 saate kadar canlı kalıyor. ama yine de dikkatli olmak her zaman yerinde.
yalnız otobüste olmak kendine farklı bir huzur veriyor. kulaklık tak, pencereden dışarı bak. busan'ın tepeleri arasından geçerken gökyüzünü görmek, şehrin yoğunluğunun tam ortasında bile mümkün.
buraya taşınan bir expat arkadaşım diyor ki, en büyük hata harita uygulamasına körü körüne güvenmek. sokak isimlerini öğren, duraklarda kimin hangi yöne gittiğini gözlemle, bazen en iyi rota uygulama tarafından gösterilenden farklı çıkıyor.
fiyatlar
- aylık otobüs ve metro bileti: 54000 won
- kahve: 4500 won
- kuaför: 20000 won
- spor salonu aylık: 40000 won
- rastgele bir randevu: 40000 won
- taksi içinde şehir: 8000 won
coğrafya ve hava durumu
busan, kore yarımadasının güneydoğu ucunda, üç yanı denizle çevrili. yazlar nem yüksek, yağışlar ani ve şiddetli geliyor. kışın denizden gelen nem sıcaklığı hissettirmiyor ama cildi kurutuyor. yakınında fukuoka ve okinawa deniz yolunda üç-dört saatlik mesafe var.
gündüz gece farkı
gündüz busan merkezi hala hareketli ama gece deniz kenarları boşalıyor. otobüsler seyreliyor, şehir sakinleşiyor. gece yeonje veya sasang bölgesinde yürüyüş yapmak çok rahat ama sahil bütünlüğü gece ve gündüz arasında tamamen değişiyor.
pişmanlık profili
birinci tip: yaz boyunca plaj hayatı bekleyenler. busan'ın yazı bunalıcı, nemli ve bazen fırtınalı. plaj keyfi iki üç saatle sınırlı. ikinci tip: iş arayanlar ama dil bariyeriyle yüzleşenler. ingilizce konuşmadan yerleşmek zorlaşıyor. üçüncü tip: dağ manzaralı ev arayanlar ama iş yerine yokuş çıkanlar. merkeze yakın kiraların pahalı olduğunu anlamak bir süre alıyor.
karşılaştırma
seoul'a kıyasla busan daha sessiz, daha geniş ve daha sıcak. fukuoka'ya kıyasla biraz daha kalabalık ama yemek ve ulaşım çok daha uygun. istanbula kıyasla altyapı daha düzenli ama gece hayatı çok daha sakin. bir lokal bana dedi ki, busan'un asıl gücü sessizliğinde, ama bu sessizlik ilk bakışta göremeyebilirsin.
toplum kuralları
eye contact meselesi burada ince bir dengede. uzun bakmak saygısızlık sayılabilir ama tam kaçınmak da tuhaf duruyor. ortadan bir göz kırpışı seviyesi ideal. kuyruklar net ve kuralcı, iki sıraya bölünmüyor. komşu ile sokakta karşılaşınca selam vermek zorunlu değil ama göz teması yapmak hemen kabul ediliyor.
misleading turist gerçeği
herkes busan'a geldiğinde haeundae sahiline koşuyor ama buranın yerel nüfusu sahile çıkmıyor. gerçek yaşam nampo-dong, sasang ve yeonje bölgelerinde. otobüs sistemi de bir gezinti aracı değil, gerçek bir ulaşım ağı. bu ayrımı anlamak şehri gerçekten anlamak demek.
