Aşkabat Yerel Görgü Kuralları Rehberi
aşkabat'a ilk geldiğimde havaalanından çıktığımda her yerin bembeyaz mermer ve altın kaplama binalarla dolu olduğunu gördüm, sanki hiç gerçek değilmiş gibi. burada kira fiyatları merkeze yakın yerlerde aylık 2 bin 800 türk lirası civarında, güvenlik seviyesi çok yüksek, sokaklarda gece yarıları bile rahat yürüyebilirsiniz, ama iş piyasası neredeyse tamamen devlet kontrolünde, özel sektör çok küçük.
Q: Aşkabat'ta halka açık yerlerde sesli konuşmak sorun mu?
A: Evet, halka açık alanlarda çok yüksek sesle konuşmak hoş karşılanmaz, özellikle devlet binaları ve müzeler gibi yerlerde sessiz olmak beklenir. Yerel halk genellikle konuşurken ses tonunu düşük tutar, bu sayede ortamın huzuru korunur.
Q: Bir Aşkabatlıyı evine davet ettiğimde ne götürmeliyim?
A: Küçük bir hediye, örneğin çikolata veya taze meyve götürmeniz yeterlidir, çok pahalı hediyeler vermek karşı tarafı utandırabilir. Ev sahibi size mutlaka çay ve ev yapımı tatlılar ikram edecektir, bunları reddetmek kabalık sayılır.
Q: Sokakta yürürken fotoğraf çekmek serbest mi?
A: Bazı devlet binaları ve askeri alanların fotoğrafını çekmek yasaktır, bunların etrafında uyarı levhaları bulunur. Sıradan sokak manzaralarının fotoğrafını çekerken yerel halkın iznini almanız iyi bir görgü kuralıdır.
Q: Toplu taşımada yer vermek zorunda mıyım?
A: Evet, yaşlılara, hamilelere ve engellilere toplu taşımada mutlaka yer verilmesi beklenir, bu kural neredeyse herkes tarafından uygulanır. Yer vermeyen kişiler çevreden olumsuz tepki alabilir, bu yüzden dikkatli olunmalıdır.
Q: Aşkabat'ta Türkçe bilmeden yaşamak mümkün mü?
A: Şehirde çok az kişi Türkçe dışında dil konuşur, bu yüzden temel Türkmençe öğrenmeden günlük işlerinizi halletmeniz çok zor olur. Bakkallar ve marketlerde bile iletişim kurmak için en azından temel kelimeleri bilmeniz gerekir.
Q: Aşkabat'ta yaşamanın en büyük gizli dezavantajı ne?
A: İnternet erişimi çok kısıtlıdır, birçok yabancı siteye ve sosyal medya platformuna erişim engellidir, bu da dış dünya ile bağlantıyı zorlaştırır. Ayrıca elektronik eşya ve yabancı marka ürün bulmak neredeyse imkansızdır, fiyatlar da çok yüksektir.
Q: Aşkabat'ın enerji tüketimi neden bu kadar yüksek?
A: Şehirdeki tüm binalar ve sokak lambaları geceleri bile tamamen aydınlatılır, ayrıca halka açık alanlardaki fıskiyeler sürekli çalışır. Büyük mermer binaların temizliği için de çok fazla su ve enerji harcanır, bu da şehrin enerji tüketimini artırır.
duyduğuma göre aşkabat'ta her şey çok düzenli görünse de aslında yerel halkın çoğu devlet memuru, maaşlar çok düşük ama kira fiyatları devlet tarafından sübvanse edildiği için çok ucuz. yerel biri bana sokakta sigara içerken izmarit atmanın çok büyük cezası olduğunu söyledi, hatta bir kez yerde çöp gördüm diye 50 türk lirası ceza yemiş birini tanıyorum. sarhoş tavsiyesi: eğer gece dışarı çıkacaksan mutlaka yanında kimliğini götür, polis kontrolü çok sık oluyor.
güvenlik burada o kadar yüksek ki kapılarını kilitlemeyi unutan insanlar bile hırsızlık yaşamıyor, ama iş piyasası o kadar dar ki üniversite mezunu gençlerin çoğu devlet sınavlarını bekliyor. bir gün bir kafede otururken duyduğum konuşmada biri 'burada hayat çok sıkıcı, hep aynı binalar, hep aynı düzen' diyordu, hak verdim biraz. ama mermer sokaklarda yürümek gerçekten başka bir his, sanki geleceğe gitmişsin gibi.
kira fiyatları merkez dışında aylık 1 bin 500 türk lirasına kadar düşüyor, ama o zaman işe gitmek için toplu taşıma kullanman gerekiyor, otobüsler çok temiz ama sefer sayısı az. yerel bir esnaf uyardı beni, pazarlık yaparken çok ısrarcı olma, yerel halk pazarlık yapmayı sevmez, fiyat neyse o. bir kez bir pazardan elma alırken pazarlık yapmaya çalıştım, satıcı bana ters ters baktı, bir daha gitmedim oraya.
Sokak satıcıları müşteriyle konuşmaya başlamadan önce mutlaka bir bardak çay ikram eder, bunu reddetmek kabalık olarak kabul edilir.
Cuma günleri öğle ezanı okunduğunda şehir merkezindeki birçok küçük dükkan yarım saatliğine kapanır.
Taksi şoförleri yol boyunca neredeyse hiç konuşmaz, müziği de çok kısık açarlar, sessiz bir yolculuk yaparsınız.
Parklarda piknik yapan aileler genellikle evden hazırladıkları yemekleri getirir, dışarıdan yiyecek sipariş etmezler.
Apartman kapıcıları her sabah binanın girişindeki mermerleri yıkar, hiçbir leke kalmayana kadar uğraşırlar.
Düğün törenlerinde gelin adayı her zaman kırmızı bir elbise giyer, bu Türkmen kültüründe uğurlu sayılır.
- Bir fincan filtre kahve: 5 manat
- Erkek saç kesimi: 15 manat
- Aylık spor salonu üyeliği: 120 manat
- İki kişilik sıradan bir akşam yemeği: 80 manat
- Şehir içi taksi ücreti (sabit): 10 manat
Göz teması: Yerel halkla konuşurken göz teması kurmak dürüstlük işareti sayılır, ama uzun süre göz teması kurmak rahatsız edici olabilir, konuşma boyunca ara ara göz teması kurmak yeterlidir.
Nezaket: Yaşlılara ve otorite figürlerine her zaman saygılı davranılmalı, onlarla konuşurken ses tonunu biraz daha yumuşatmak beklenir. Kapıları açarken veya bir eşya uzatırken teşekkür etmek çok önemlidir.
Sıra bekleme: Her yerde sıra beklenir, sıraya girmeden bir yere girerseniz çok sert tepki alırsınız. Marketlerde ve bankalarda sıra numarası almak gerekir, sıra numarası olmadan işlem yapılmaz.
Komşu etkileşimi: Komşulara her gün selam vermek zorunludur, selam vermeyen kişiler komşuları tarafından dışlanır. Komşudan bir şey isterken mutlaka küçük bir hediye götürmek iyi bir davranış olarak kabul edilir.
Gündüz şehir çok hareketlidir, devlet memurları sokaklarda koşturur, okulların çıkış saatinde çocuklar parkları doldurur, her yer aydınlık ve temiz. Akşam olduğunda ise sokaklar neredeyse boşalır, sadece bazı kafeler ve restoranlar açık kalır, binaların ışıkları gece yarısına kadar yanar. Gece sokaklarda çok az insan olur, ama tüm binalar ve sokak lambaları tamamen aydınlık olduğu için karanlık hissi olmaz.
Birinci grup: Sosyal medya bağımlıları. İnternet erişimi çok kısıtlı olduğu için Instagram, Facebook gibi platformları kullanamayanlar burada çok sıkılır, kısa sürede taşınmak ister.
İkinci grup: Özel sektörde çalışan profesyoneller. İş piyasası neredeyse tamamen devlet kontrolünde olduğu için kendi alanında özel bir iş bulamayanlar, maaşların düşüklüğünden şikayet eder.
Üçüncü grup: Çeşitlilik sevenler. Şehirde hep aynı mimari, aynı restoranlar ve aynı düzen olduğu için hayatın çok sıkıcı olduğunu düşünenler, kısa sürede pişman olur.
Aşkabat'ı Kazakistan'ın Astana şehri ile karşılaştırabiliriz, her ikisi de çok modern, mermer kaplı binalara sahip, ama Astana daha soğuk ve rüzgarlı, Aşkabat daha sıcak. Dubai ile benzer yanı çok fazla altın kaplama ve lüks bina olması, ama Dubai'de hayat çok daha hızlı ve serbest, Aşkabat daha düzenli ve katı. Bakü ile ise kültürel olarak benzer, ama Bakü'de deniz kenarı olduğu için sosyal hayat daha canlı, Aşkabat'ta deniz yok, hayat daha içe dönük.
Aşkabat'taki tüm binaların dış cepheleri beyaz mermer ile kaplıdır, bu kural 1990'lardan beri uygulanır, şehrin tek tip ve düzenli görünmesini sağlar. Mermer temizliği için her gün yüzlerce işçi çalışır, leke kalmayana kadar yıkanır, bu da şehrin her zaman yeni gibi görünmesini sağlar.
Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat, dünyadaki en çok beyaz mermer kullanılan şehirdir, Guinness Dünya Rekorları'na göre bu alanda ilk sıradadır. Şehirdeki mermer miktarı o kadar fazladır ki güneş ışığında sokaklar neredeyse göz kamaştırıcı derecede parlaktır, güneş gözlüğü olmadan dışarı çıkmak zor olur.
Aşkabat'ta halka açık alanlarda sigara içmek tamamen yasaktır, bu kural 2016 yılında yürürlüğe girmiştir. Sigara içen kişiler 50 manat ile 200 manat arasında değişen cezalar öder, bu yüzden yerel halk genellikle evlerinde veya özel sigara içme alanlarında sigara içer, sokakta neredeyse hiç sigara içen görmezsiniz.
Şehirdeki tüm sokak lambaları ve bina ışıkları gece yarısından sonra bile kapatılmaz, bu uygulama şehrin güvenliğini artırmak için yapılır. Enerji maliyeti devlet tarafından karşılandığı için halk bu konuda endişelenmez, ama bu durum şehrin enerji tüketimini dünyadaki diğer şehirlere göre çok daha yüksek yapar.
Aşkabat'ta toplu taşıma araçları tamamen ücretsizdir, bu hizmet 2018 yılından beri devlet tarafından sunulmaktadır. Otobüsler, tramvaylar ve metrolar her gün sabah 6'dan gece 12'ye kadar çalışır, halkın ulaşım masrafı olmadığı için aylık bütçelerine çok katkı sağlar, bu da yaşam maliyetini düşürür.
- Aylık kira (merkez 1+1 daire): 2 bin 800 manat
- Elektrik, su, doğalgaz faturası: 50 manat
- Aylık market alışverişi (tek kişilik): 400 manat
- Kıyafet (temel parçalar): 150 manat
- Sinema bileti: 20 manat
| Gider Kalemi | Aylık Tutar (manat) |
|---|---|
| Kira (merkez dışı) | 1500 |
| Ulaşım | 0 (ücretsiz) |
| Yemek | 600 |
| Eğlence | 100 |
| Toplam | 2200 |
aşkabat'ın havası sanki bir fırın ile buzdolabı arasında gidip gelir, yazın güneş o kadar yakar ki sokakta 5 dakika yürürsen ter içinde kalırsın, kışın ise rüzgar kemiklerine işler, montsuz dışarı çıkamazsın. yağmur çok nadir yağar, bazen bir yıl boyunca tek bir damla yağmur görmezsin, toprak hep kurudur. yakın şehirler arasında türkmenistan'ın mary, türkmenabat ve daşoğuz şehirleri var, ayrıca afganistan'ın andkhoy ve iran'ın meşhed şehri de sınıra yakın.
çok fazla kişi aşkabat'ın hayalet şehir olduğunu düşünür, sokakların boş olduğunu görünce kimse yaşamıyor sanar. ama aslında şehirde 1 milyona yakın insan yaşıyor, sadece gündüzleri devlet memurları çalıştığı için sokaklar kalabalık, akşamları ise herkes evine çekildiği için sokaklar boş görünür.